Τα χειμωνιάτικα πρωινά στο Χαρμπίν, τη βορειοανατολική πόλη της Κίνας, παρουσιάζουν μια άλλη διάσταση της πραγματικότητας. Ο αέρας έξω είναι τόσο παγωμένος που παγώνει τις βλεφαρίδες, ενώ το θερμόμετρο συχνά δείχνει κάτω από -30°C. Ακόμη και οι πιο ζεστές μέρες του Ιανουαρίου σπάνια ξεπερνούν τους -10°C.
Με περίπου 6 εκατομμύρια κατοίκους, το Χαρμπίν είναι η μεγαλύτερη πόλη στον κόσμο που ζει τόσο συνεχές κρύο.
Σε αυτές τις συνθήκες, η επιβίωση απαιτεί περισσότερα από ρούχα. Αντίθετα, χρειάζονται παραδοσιακές μέθοδοι θέρμανσης της περιοχής που δεν μοιάζουν με όσα έχουμε συνηθίσει στην Ευρώπη. Όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα του theconversation.com, πριν από το κλιματιστικό και τους σύγχρονους τρόπους θέρμανσης, οι κάτοικοι του Χαρμπίν αναζητούσαν τη ζεστασιά με έναν έξυπνο σχεδιασμό, που συνδυάζει την ελάχιστη δυνατή κατανάλωση καυσίμων.
Στο σήμερα, ο Γιανγκανγκ Σι, ως ερευνητής στην αρχιτεκτονική σε βρετανικό πανεπιστήμιο, βλέπει πόσο σημαντικές μπορούν να γίνουν αυτές οι μέθοδοι για τη σύγχρονη Ευρώπη, όπου εκατομμύρια νοικοκυριά δυσκολεύονται να ζεσταθούν, οι λογαριασμοί ενέργειας παραμένουν υψηλοί και οι χειμώνες γίνονται όλο και πιο ασταθείς λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Κανγκ, το ζεστό κρεβάτι στη γη
Ξεκινώντας, την αφήγησή του εξηγεί πως οι πρώτες αναμνήσεις του από τον χειμώνα στο Χαρμπίν περιλαμβάνουν τα λεγόμενα κανγκ, μια θερμαινόμενη πλατφόρμα-κρεβάτι από... συμπιεσμένη γη, που χρησιμοποιείται εδώ και 2.000 χρόνια στη βόρεια Κίνα. Για να γίνει μάλιστα τελείως ξεκάθαρο το τι ακριβώς είναι τα κανγκ και πως λειτουργούν, ο Σι περιγράφει ότι δεν πρόκειται για ένα απλό έπιπλο αλλά μέρος του ίδιου του κτιρίου.
Η παχιά, υπερυψωμένη πλάκα συνδέεται με τη σόμπα της κουζίνας με αποτέλεσμα όταν η οικογένεια ανάβει τη φωτιά για μαγείρεμα, ο ζεστός αέρας να «ταξιδεύει» μέσα από περάσματα κάτω από το κανγκ, θερμαίνοντας ολόκληρη τη μάζα της γης.
Για ένα παιδί, η εμπειρία φαινόταν μαγική: μια ζεστή επιφάνεια που παρέμενε θερμή όλη τη νύχτα. «Ως ενήλικας και ακαδημαϊκός, όμως, μπορώ να εκτιμήσω την αποτελεσματικότητα και την έξυπνη μηχανική πίσω από αυτό το σύστημα» λέει χαρακτηριστικά.
Σε αντίθεση με την κεντρική θέρμανση που έχει τη δυνατότητα να ζεστάνει ολόκληρο τον αέρα του δωματίου, το κανγκ θερμαίνει μόνο την επιφάνεια που χρησιμοποιείται. Το δωμάτιο μπορεί να παραμένει κρύο, αλλά η επιφάνεια παραμένει ζεστή. Η θερμότητα απελευθερώνεται αργά για ώρες, χωρίς να χρησιμοποιούνται καλοριφέρ, αντλίες ή περιττή θέρμανση άδειων χώρων. Επιπλέον, επειδή η θερμότητα παράγεται κατά το μαγείρεμα, η κατανάλωση καυσίμων ήταν εξαιρετικά χαμηλή.
Ο ερευνητής αρχιτεκτονικής ξεκαθαρίζει πως «η συντήρηση του κανγκ ήταν οικογενειακή υπόθεση: ο πατέρας μου έγινε ειδικός στην κατασκευή του και η μητέρα μου φρόντιζε τη σωστή κατανομή της φωτιάς και του άνθρακα» σημειώνει και συνεχίζει λέγοντας «το σύστημα απαιτούσε δεξιότητα και εμπιστοσύνη, ενώ οι σωστοί αεραγωγοί προλάβαιναν τον κίνδυνο μονοξειδίου του άνθρακα. Το αποτέλεσμα; μακροχρόνια ζεστασιά με ελάχιστη ενέργεια – κάτι που τα σύγχρονα συστήματα δυσκολεύονται να προσφέρουν».
Τι μας διδάσκει το κανγκ σήμερα
Η ιστορία του κανγκ και των παραδοσιακών μεθόδων θέρμανσης της Ανατολικής Ασίας δείχνει κάτι καθαρό: η άνεση δεν προέρχεται πάντα από περισσότερη ενέργεια. Προέρχεται από έξυπνο σχεδιασμό, από τη χρήση της θερμότητας εκεί που πραγματικά χρειάζεται και από συστήματα που μεγιστοποιούν την αποδοτικότητα.
Μακροχρόνια, η επιβίωση στο κρύο, οι υψηλοί λογαριασμοί ενέργειας και η κλιματική αλλαγή δείχνουν ότι οι παραδοσιακές λύσεις μπορούν να γίνουν πηγή έμπνευσης και για τη σύγχρονη Ευρώπη. Το κανγκ δεν είναι μόνο αναμνήσεις: είναι ένα μάθημα για πιο έξυπνη, βιώσιμη θέρμανση.
